Kijk op
een jaar verzorging door Wim
Pagen
januari,
februari, maart, april en mei
Wat
kunnen we zoal gaan doen
Ook al is het
nog winter, de eerste werkzaamheden kondigen zich al aan.
De voorbereidingen voor verpotten en het opschonen van onze
bomencollectie is het eerste dat we ter hand kunnen nemen.
Echter houd er rekening mee dat de vorst tot in mei (denk
aan de ijsheiligen) ons nog kan dwarsbomen, dus wees alert
op de weersvoorspellingen en geef de bonsai de nodige
bescherming. Zeker de bomen die al een behandeling zoals
verpotten, bedraden en snoeien hebben ondergaan of reeds
zijn begonnen met uitlopen.
Verpotten
De bomen die vroeg met het activeren van de sapstroom
beginnen, zoals de Acers, Betula en Carpinus, de ABC bomen,
moeten we vroeg in het seizoen gaan verpotten. Andere bomen
volgen iets later, met als hekkensluiters Quercus en Fagus.
Oriënteer u van te voren op de te nemen voorzorgen en
benodigde materialen, zodat de ingreep niet al te lang
duurt waardoor de wortels schade kunnen oplopen. Sla nog
even de boeken erop na wat je nu wel al kunt doen of waar
je juist nog even mee moet wachten.
Water
Zolang de sapstroom nog niet actiever wordt behoeven de
bomen maar weinig water, water geven moet zeker niet
vergeten worden, zonder water komen de bomen de winter niet
door. Echter wanneer ze uitlopen dient het schema van
regelmatig gieten hervat te worden. Controleer regelmatig
het vochtgehalte van de wortelkluit, zeker wanneer in het
voorjaar zonnige perioden zijn en wanneer de plant in blad
staat. Verdamping is een van de voornaamste oorzaken van
vochtverlies.
Bemesten
Na het verpotten nog enkele weken wachten met bemesten, de
opnamemogelijkheid van de wortels is nog zeer beperkt. Pas
wanneer er nieuwe haarworteltjes gevormd zijn kan met
bemesten begonnen worden. Maar wacht in het algemeen tot de
boom in blad staat. Voor de opbouw van nieuwe twijgen en
blad is een goede bemesting onontbeerlijk. Start met een
meststof met een redelijk gehalte aan stikstof. Naderhand
het stikstofgehalte verlagen anders krijgen we te veel
lengte groei.
Bedraden
In bepaalde gevallen, o.a. bij naaldbomen, kan bedraden al
worden toegepast, zeker wanneer de sapstroom op gang is
gekomen en de takken al buigzamer zijn. Let wel op dat geen
knoppen en bast beschadigd worden. Zeker de schors is in
het voorjaar zeer kwetsbaar omdat in het cambium nieuwe
cellen worden aangemaakt waardoor de bast zachter is en ook
gemakkelijk van het hout schuift.Het voordeel is wel dat je
nu nog geen last hebt van het loof, en zo de structuur van
de boom beter kunt beoordelen. Bescherm de boom voor lage
temperaturen want metaal geleidt de koude naar de bast en
kan bevriezingsverschijnselen veroorzaken.
Snoei
Het snoeien gebeurt alleen wanneer het echt noodzakelijk
is. Snoeiwonden zullen niet zo vlug genezen wanneer er nog
geen loof op de bomen zit. Ook de kans op lang
‘nabloeden’ bij de ABC bomen is groot. Wanneer
toch gesnoeid moet worden, voor het verbeteren van de
structuur van de boom, de wonden goed behandelen met
wondpasta om infecties te voorkomen. Wanneer de boom
eenmaal in de groei is zal snoeien geen problemen
opleveren, mits de wonden goed verzorgd worden.
Indoors
Onze indoors zullen vanaf februari langzaam ook actief
worden, dus verpotten kan al gebeuren. Wacht met snoeien
ook hier tot de plant weer is gaan groeien. Voeding kan
gegeven worden wanneer de eerste tekenen van groei zich
kenbaar maken.
Ziekten en
plagen
Controleer nu nog regelmatig de bomen, die in de
winterberging staan, op aanwezigheid van insecten en ander
ongedierte, of infectie door schimmels. In het voorjaar
zullen zich zeker de eerste schadelijke insecten melden
wanneer de bomen in hun frisse groen staan. Dus blijf
regelmatig controleren en behandel de bomen met preventief
werkende bestrijdingsmiddelen, bij voorkeur natuurlijk
milieu vriendelijk.
Juni,
juli, augustus en september
Wat
kunnen we zoal gaan doen
De zomer is
aardig gevorderd en we hebben al volop kunnen genieten van
de pracht van onze bomen. Het volgende zal nu onze aandacht
moeten krijgen: dat onze bonsai in een zo optimaal
mogelijke conditie aan de winterperiode kunnen beginnen,
goed gevoed en vrij van ziekten of andere
gezondheidsondermijnende situaties. Onderstaande
aanwijzingen zullen u dan ook een eind op weg helpen. Dit
klinkt misschien vreemd op dit moment van het jaar, maar we
moeten steeds vooruitzien wat de verzorging van onze bomen
betreft.
Verpotten
Het verpotten is nu nog niet echt aan de orde, misschien
laat oktober wanneer de herfst snel zijn intrede doet, maar
over het algemeen komt verpotten pas vanaf december om de
hoek kijken. Laat eerst de bomen goed tot rust komen en
goed verhouten voor de winter.
Water
De waterbehoefte is nu vaak afhankelijk van de
weersomstandigheden. In de loop van de zomer begint deze al
merkbaar minder te worden. Dit komt natuurlijk door de
lagere sapstroomactiviteit in de bast van de boom. Dus het
water geven wordt mee en mee minder. Let echter wel op
wanneer het erg zonnig en winderig weer is, dan kan de
waterbehoefte ten gevolge van verdamping toenemen. Blijf de
vochtigheid van de kluit regelmatig controleren. Til
hiervoor de bonsai even op en u merkt aan het gewicht of de
boom te droog staat.
Bemesten
Voor een goede voorbereiding op de rustperiode is het
belangrijk dat het verhoutingsproces goed op gang komt. De
verhouting kan worden bevorderd door in september te
bemesten met Kaliumrijke meststof. Tomasslakken (dit zijn
kleine donkergrijze korreltjes) is een meststof waar ik
goede ervaring mee heb. Een theelepeltje van deze bemesting
voor een pot met een diameter van 20 cm is al voldoende.
Deze korreltjes blijven lange tijd op de aarde liggen. Geef
niet te veel mest, want dit kan verbranding tot gevolg
hebben.
Bedraden
Loofbomen laten we nu met rust, bij warm najaarsweer kan
zich zelfs nog diktegroei voor doen, laat de boom eerst
maar tot rust komen. Controleer wel regelmatig de bomen die
nog in draad staan. Naaldbomen kunnen wel bedraad worden,
zij maken in het najaar vaak nog een groeiperiode door. Let
wel op met vroege koude perioden en bescherm pas bedrade
bomen tegen vorst.
Snoei
Houd in het begin van de zomer vooral de takken boven in de
boom kort. Van nature richt zich hierop voornamelijk de
sapstroom en blijven de onderste takken vaak achter. Door
snoei is dit bij te sturen. Halverwege de zomer stoppen we
met snoeien, omdat dit de boom aanzet tot opnieuw uitlopen.
Het nieuwe schot zal niet meer tijdig kunnen verhouten en
in de winter afsterven. Het late uitlopen zal tevens de
boom verzwakken. Ook de snoeiwonden zullen onvoldoende
kunnen helen en de boom ontvankelijk maken voor ziekten.
Bij de Pinus zullen in de herfst de overjarige naalden (2
en 3 jaar oud) geel worden, deze kunnen verwijderd worden.
Ook bij Azalea’s zullen de oudere blaadjes geel en
bruin worden. Verwijder deze eveneens.
Indoors
Zolang de temperatuur ’s nachts niet te laag is
kunnen onze indoors buiten blijven. In de nazomer zal de
nachtelijke temperatuur aardig gaan zakken, dus het is dan
wel tijd onze binnenbonsai die nog buiten staan naar binnen
te halen. Hier geldt zeker beter te vroeg dan te laat, een
koude nacht zou wel eens het einde kunnen betekenen. Let
wel op de vochtigheid van de boom, binnen is het meestal
veel droger, dus regelmatig besproeien.
Ziekten en
plagen
Blijf steeds alert op aanwezigheid van insecten, m.n.
luizen zullen onze bomen bij winderig weer bevallen.
Controleer daarom bij het water geven regelmatig de bomen.
Zorg ook ervoor dat het oppervlak van uw potten vrij blijft
van afgevallen bladeren en naalden, dit is namelijk een
bron van ziekten (schimmels en insecten) voor de boom. Het
preventief behandelen tegen insecten en schimmels kan veel
narigheid voorkomen. Gebruik wel milieuvriendelijke
middelen, informeer bij tuincentra of boerenbond.
Algemeen
Laat uw gedachten eens gaan over hoe de bomen verder de
winter moeten doorkomen. Begin dan ook tijdig met de
voorbereidingen voor een winterberging en maak van de
periode wanneer het rustiger wordt gebruik om uw kennis
over de bomen uit te breiden. Maak gebruik van onze
bibliotheek, breng uw gereedschap op orde en maak plannen
hoe het met de bomen verder moet. We kunnen altijd met de
bomen bezig zijn, is het niet met de handen, dan toch zeker
met onze gedachten
Oktober
november en december
Wat
kunnen we zoal gaan doen
Met het begin
van herfst is het tijd de bomen voor te bereiden op de
winter. Alles nog eens een goede poetsbeurt geven, het
kluitoppervlak vrij houden van bladeren, naalden en
onkruid. Een laatste bemesting in september voor het
afharden van de verhoutende takjes, denk aan het verhoogde
Kalium-gehalte. En dan de voorbereidingen voor de
winterberging. Maak de plek al gereed, zodat wanneer
mogelijk in november de winter invalt, de bomen tijdig een
goed onderkomen hebben.
Verpotten
Het verpotten is alleen van toepassing wanneer een boom
problemen heeft met het wortelstelsel, bijvoorbeeld een te
natte kluit waardoor wortelrot is ontstaan, of het
aardemengsel is niet drainerend genoeg waardoor de wortels
verstikken. Pas in december komen de eerste bomen aan de
beurt, zoals de Acers en eventueel de naaldbomen.
Water
De watergiften worden zo langzaam aan minder omdat de bomen
minder zullen verdampen. Wanneer de akadama nog donker van
kleur is, of voel eenvoudig het gewicht van de pot, als die
nog zwaar is kan gieten nog even achterwege blijven. Laat
de bomen echter niet te ver uitdrogen.
Bemesten
Zoals gezegd, een laatste Kalium-rijke bemesting begin
september voor het afharden van de jonge takjes versterkt
de boom om de winter goed door te komen. Hierna kan de
voeding achterwege blijven tot de boom weer in blad begint
te komen in het nieuwe groeiseizoen.
Bedraden
Loofbomen controleren of de bedrading niet ingegroeid is,
anders deze verwijderen. Het beste kunnen de bomen zonder
draad de winter in gaan. Metaal is een goede koude
geleider, waardoor bevriezing aan de bast sneller kan
plaats vinden.
Snoei
Wanneer de sapstroom tot rust is gekomen kan aan
winter(vorm)snoei gedaan worden. De kale loofbomen kunnen
nu beter op hun structuur beoordeeld worden. Vergeet niet
de snoeiwonden met wondbalsem te behandelen, dit zijn
namelijk ideale plaatsen voor het binnen dringen van
schimmels en bacterien. Bij vruchtdragende bomen een groot
deel van de vruchten verwijderen, daar deze te veel energie
van de boom vragen waardoor deze verzwakt de winter in gaat
en mogelijk problemen kan krijgen.
Indoors
Nu de avondtemperatuur weer te laag wordt voor onze
(sub)tropische vrienden is het tijd deze weer op hun
binnenstekje te zetten. Op warme nazomerse dagen mogen ze
nog wel even buiten, maar ’s nachts dienen ze binnen
te staan. Ook zij zullen in de winter een rustperiode
houden.
Ziekten en plagen
Wees in deze
periode van vocht en koude waakzaam voor schimmelinfecties
en overwinterende insecten. Vaak is een preventieve
behandeling tegen deze problemen een uitkomst. Raadpleeg
hiervoor de literatuur, zeker wanneer u besmetting
waarneemt.
